بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ‎

3-سۈرە ئال ئىمران مەدىنەدە نازىل بولغان، 200 ئايەت

ئەلىف، لام، مىم.‏
1




ئاللاھ بىردىنبىر ئىلاھتۇر، دائىم تىرىكتۇر، پۈتكۈل مەخلۇقاتلارنى ياراتقۇچىدۇر ۋە ئىدارە قىلىپ تۇرغۇچىدۇر.‏
2




ئاللاھ ئىلگىرى نازىل قىلىنغان كىتابلارنى تەستىقلايدىغان بۇ ھەق كىتابنى ساڭا نازىل قىلدى. ئاللاھ تەۋرات بىلەن ئىنجىلنىمۇ نازىل قىلغان ئىدى.‏
3




ئۇ ئىككى كىتاب بۇرۇن ئىنسانلار ئۈچۈن ھىدايەت رەھبىرى ئىدى. ئاللاھ فۇرقاننى نازىل قىلدى. ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى ئىنكار قىلغانلارغا قاتتىق ئازاب بار. ئاللاھ ئەزىزدۇر، ئىنتىقام ئىگىسىدۇر.‏
4




زېمىندىكى ۋە ئاسماندىكى ھېچ نەرسە ئاللاھقا مەخپىي قالمايدۇ.‏
5




ئاللاھ شۇنداق زاتكى، ئاناڭلارنىڭ بالىياتقۇلىرىدا سىلەرنى خالىغانچە شەكىلگە كىرگۈزىدۇ. ئاللاھتىن باشقا ھېچ ئىلاھ يوقتۇر. ئاللاھ ئەزىزدۇر، ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇر.‏
6




ئى مۇھەممەد! ئاللاھ شۇنداق زاتكى، ساڭا بۇ كىتابنى نازىل قىلدى. ئۇنىڭ بىر قىسمى مۇھكەم ئايەتلەردۇر[1]. ئۇلار كىتابنىڭ ئاساسىدۇر. يەنە بىر قىسمى بولسا مۇتەشابىھ ئايەتلەردۇر[2]. قەلبلىرىدە ئەگرىلىك بار كىشىلەر ئۇنىڭ مۇتەشابىھ بولغانلىرىغا ئەگىشىدۇ. ئۇلار پىتنە چىقىرىش ۋە ئۇلارنى تەئۋىل[3] قىلىش ئۈچۈن شۇنداق قىلىدۇ. ھالبۇكى، ئۇلارنىڭ تەئۋىلىنى ئاللاھتىن باشقىسى بىلمەيدۇ. ئىلىمدە چوڭقۇرلاشقان كىشىلەر: «بىز بۇنىڭغا ئىمان كەلتۈردۇق، ھەممىسى رەببىمىز تەرىپىدىن نازىل قىلىنغان» دەيدۇ. بۇنى پەقەت ساغلام ئەقىل ئىگىلىرى تونۇپ يېتەلەيدۇ[4].‏
7




ئۇلار مۇنداق دەپ دۇئا قىلىدۇ: «رەببىمىز! بىزگە ھىدايەت قىلغىنىڭدىن كېيىن قەلبلىرىمىزنى بۇرىۋەتمىگىن. بىزگە ئۆز تەرىپىڭدىن رەھمەت بېغىشلىغىن. سەن ناھايىتى كۆپ بېغىشلىغۇچىسەن.‏
8




رەببىمىز! سەن ئىنسانلارنى چوقۇم كېلىدىغان كۈندە بىر يەرگە يىغقۇچىسەن. ئاللاھ ۋەدىسىگە ھەرگىزمۇ خىلاپلىق قىلمايدۇ».‏
9




كافىرلارغا كەلسەك، ئۇلارنىڭ ماللىرىمۇ، بالىلىرىمۇ ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىدا ھېچ نەرسىگە ئەسقاتمايدۇ. ئۇلار دوزاخنىڭ يېقىلغۇسىدۇر.‏
10




ئۇلارنىڭ ئەھۋالى فىرئەۋن خانىدانىنىڭ ۋە ئۇلاردىن بۇرۇنقىلارنىڭ ئەھۋالىغا ئوخشاشتۇر. ئۇلار ئايەتلىرىمىزنى يالغان دېگەن ئىدى. ئاللاھ ئۇلارنى گۇناھلىرى سەۋەبىدىن جازالىدى. ئاللاھنىڭ جازاسى قاتتىقتۇر.‏
11




كافىرلارغا: «يېقىندا مەغلۇپ قىلىنىسىلەر ۋە جەھەننەمگە ھەيدىلىسىلەر. ئۇ نېمىدېگەن يامان جاي!» دېگىن.‏
12




بەدىر ئۇرۇشىدا توقۇنۇشقان ئىككى گۇرۇھتا سىلەر ئۈچۈن ئايەت بار. بىر گۇرۇھ ئاللاھ يولىدا ئۇرۇشاتتى، يەنە بىرى بولسا كافىر ئىدى. ئۇلار قارشى تەرەپنى ئۆز كۆزلىرى بىلەن ئۆزلىرىنىڭ ئىككى ھەسسىسىدەك كۆرەتتى. ئاللاھ خالىغان كىشىگە نۇسرەت ئاتا قىلىپ قوللايدۇ. ئەنە شۇ ۋەقەدە كۆزلىرى كۆرىدىغان كىشىلەر ئۈچۈن ئىبرەت بار.‏
13




ئاياللار، بالىلار، توپلانغان كۆپ ئالتۇن-كۈمۈشلەر، ئارغىماقلار، تۆگە، كالا، قوي، ئۆچكىلەر[5] ۋە ئېكىنلەردىن ئىبارەت جازىبىلىك نەرسىلەرگە مەپتۇن بولۇش ئىنسانلارغا چىرايلىق كۆرسىتىلدى. ئۇلار بۇ دۇنيا ھاياتىنىڭ ۋاقىتلىق مەنپەئەتلىرىدۇر. ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىدا بولسا ئەبەدىي ھاياتنىڭ گۈزەللىكلىرى بار.‏
14




ئېيتقىنكى: «سىلەرگە ئۇلاردىنمۇ ياخشى نەرسىلەرنى ئېيتىپ بېرەيمۇ؟ تەقۋادارلار ئۈچۈن رەببىنىڭ ھۇزۇرىدا ئاستىدىن ئۆستەڭلەر ئېقىپ تۇرىدىغان جەننەتلەر بار. ئۇلار ئۇ جەننەتلەردە مەڭگۈ قالىدۇ. ئۇلار ئۈچۈن ئۇ جەننەتلەردە پاك ھالەتكە كەلتۈرۈلگەن[6] جۈپتىلەر ۋە ئاللاھنىڭ رازىلىقى بار. ئاللاھ بەندىلىرىنى كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇر».‏
15




ئۇ تەقۋادارلار شۇنداق كىشىلەركى: «رەببىمىز! بىز ئىمان ئېيتتۇق، گۇناھلىرىمىزنى مەغپىرەت قىلغىن ۋە بىزنى دوزاخ ئازابىدىن ساقلىغىن» دەيدۇ.‏
16




ئۇ تەقۋادارلار سەۋر قىلغۇچى، راست سۆزلىگۈچى، ئاللاھقا ئىتائەت قىلغۇچى، پۇل-ماللىرىدىن ئاللاھ يولىدا چىقىم قىلغۇچى ۋە تاڭ ئېتىشقا ئاز قالغان ۋاقىتلاردا ئاللاھتىن مەغپىرەت تىلىگۈچى كىشىلەردۇر.‏
17




ئاللاھ مەندىن باشقا ھېچ ئىلاھ يوق دەپ گۇۋاھلىق بەردى. پەرىشتىلەر بىلەن ھەققانىيەتچى ئالىملارمۇ ئاللاھتىن باشقا ھېچ ئىلاھ يوق دەپ گۇۋاھلىق بەردى. ئاللاھتىن باشقا ھېچ ئىلاھ يوق. ئاللاھ ئەزىزدۇر، ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇر.‏
18




شۈبھىسىزكى، ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىدا دىن ئىسلامدۇر. كىتاب بېرىلگەنلەر ئۆزلىرىگە ئىلىم كەلگەندىن كېيىن، ئارىلىرىدىكى ھەسەت يۈزىسىدىن ئىختىلاپ قىلىشتى. كىم ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىگە كافىر بولسا، بىلىپ قويسۇنكى، ئاللاھ ھېسابنى ناھايىتى تېز ئالغۇچىدۇر.‏
19




ئەگەر ئۇلار سەن بىلەن مۇنازىرىلەشسە، ئېيتقىنكى: «مەن ئۆزۈمنى ئاللاھقا تاپشۇردۇم، ماڭا ئەگەشكەنلەرمۇ ئۆزلىرىنى ئاللاھقا تاپشۇردى». كىتاب بېرىلگەنلەر بىلەن ئۇممىيلارغا: «ئىسلامنى قوبۇل قىلدىڭلارمۇ؟» دېگىن. ئەگەر ئۇلار ئىسلامنى قوبۇل قىلسا، توغرا يولغا كىرگەن بولىدۇ. ئەگەر ئۇلار يۈز ئۆرۈسە، سېنىڭ ۋەزىپەڭ تەبلىغ قىلىشتىنلا ئىبارەتتۇر. ئاللاھ بەندىلىرىنى كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇر.‏
20




ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىگە كافىر بولىدىغان، نەبىيلەرنى ناھەق ئۆلتۈرىدىغان ۋە ئادالەتكە بۇيرۇيدىغان كىشىلەرنى ئۆلتۈرىدىغانلارغا ئەلەملىك ئازاب بىلەن خۇش خەۋەر بەرگىن.‏
21




ئۇلار دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە ئەمەللىرى بىكار بولۇپ كەتكەنلەردۇر. ئۇلارنىڭ ھەرگىزمۇ ياردەمچىلىرى بولمايدۇ.‏
22




كىتابتىن نېسىۋە بېرىلگەنلەرنى كۆرمىدىڭمۇ؟ ئۇلار ئاللاھنىڭ كىتابىنىڭ ھۆكمىگە چاقىرىلسا، ئىچىدىن بىر تۈركۈم كىشىلەر يۈز ئۆرۈيدۇ. ئۇلار داۋاملىق يۈز ئۆرۈگۈچى كىشىلەردۇر.‏
23




بۇ ئۇلارنىڭ: «بىز دوزاخ ئوتىدا ساناقلىق بىرقانچە كۈنلا كۆيىمىز» دېگەنلىكى ۋە دىنى ئىشلىرىدا ئۆزلىرى ئويدۇرغان ئويدۇرمىلارغا ئۆزلىرى ئالدانغانلىقى ئۈچۈندۇر.‏
24




بىز ئۇلارنى چوقۇم كېلىدىغان كۈندە بىر يەرگە توپلىغان ۋە ھەر كىشىگە زۇلۇم قىلىنماستىن ئۆز قىلمىشىنىڭ جازا-مۇكاپاتى تولۇق بېرىلگەن چاغدا ئۇلارنىڭ ئەھۋالى قانداق بولار؟‏
25




ئېيتقىنكى: «ئى ئاللاھ! ئى پادىشاھلىقنىڭ ئىگىسى! سەن پادىشاھلىقنى ئۆزۈڭ خالىغان كىشىگە بېرىسەن، پادىشالىقنى ئۆزۈڭ خالىغان كىشىدىن تارتىۋالىسەن. ئۆزۈڭ خالىغان كىشىنى ئەزىز قىلىسەن، ئۆزۈڭ خالىغان كىشىنى خار قىلىسەن. ياخشىلىق سېنىڭ قولۇڭدىدۇر. سەن ھەر نەرسىگە قادىرسەن.‏
26




كېچىنى كۈندۈزگە قېتىپ كۈندۈزنى ئۇزارتىسەن، كۈندۈزنى كېچىگە قېتىپ كېچىنى ئۇزارتىسەن. تىرىكنى ئۆلۈكتىن چىقىرىسەن، ئۆلۈكنى تىرىكتىن چىقىرىسەن. ئۆزۈڭ خالىغان كىشىگە ھېسابسىز رىزىق بېرىسەن».‏
27




مۇئمىنلار مۇئمىنلارنى قويۇپ كافىرلارنى ۋەلىي قىلىۋالمىسۇن[7]. كىم شۇنداق قىلىدىكەن، ئاللاھتىن ھېچبىر ياخشىلىق كۈتمىسۇن. لېكىن ئۇلاردىن ئېھتىيات قىلساڭلار بولىدۇ. ئاللاھ سىلەرنى ئۆزىدىن قورقۇتىدۇ. قايتىپ بارىدىغان جاي ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىدۇر.‏
28




ئېيتقىنكى: «دىلىڭلاردىكىنى مەيلى يوشۇرۇڭلار مەيلى ئاشكارا قىلىڭلار، ئاللاھ ئۇنى بىلىدۇ. ئاللاھ ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى نەرسىلەرنىمۇ بىلىدۇ. ئاللاھ ھەر نەرسىگە قادىردۇر».‏
29




كۈن كېلىدۇ، ھەر كىم ياخشى-يامان قىلمىشلىرىنىڭ ھەممىسىنى ئالدىدا كۆرىدۇ ۋە يامانلىقلىرى بىلەن ئۆزىنىڭ ئارىسىدا ئۇزۇن مۇساپە بولۇشىنى ئارزۇ قىلىدۇ. ئاللاھ سىلەرنى ئۆزىدىن قورقۇتىدۇ. ئاللاھ بەندىلىرىگە ناھايىتى شەپقەتلىكتۇر.‏
30




ئېيتقىنكى: «ئەگەر ئاللاھنى ياخشى كۆرىدىغان بولساڭلار ماڭا ئەگىشىڭلار، ئاللاھ سىلەرنى ياخشى كۆرىدۇ ۋە گۇناھىڭلارنى مەغپىرەت قىلىدۇ. ئاللاھ مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر، كۆپ ئىنئام قىلغۇچىدۇر».‏
31




ئېيتقىنكى: «ئاللاھقا ۋە رەسۇلۇللاھقا ئىتائەت قىلىڭلار». ئەگەر ئۇلار يۈز ئۆرۈسە، بىلىپ قويسۇنكى، ئاللاھ كافىرلارنى ياخشى كۆرمەيدۇ.‏
32




ئاللاھ ئادەمنى، نۇھنى، ئىبراھىم ئائىلىسىنى ۋە ئىمران ئائىلىسىنى ئالەملەرگە ئۈستۈن قىلدى.‏
33




ئۇلار بىر-بىرى بىلەن نەسىلداشتۇر. ئاللاھ ئاڭلاپ تۇرغۇچىدۇر، بىلىپ تۇرغۇچىدۇر.‏
34




ئۆز ۋاقتىدا ئىمراننىڭ ئايالى: «رەببىم! قورسىقىمدىكى بالامنى ساڭا نەزرە قىلدىم، ئۇ پەقەت سېنىڭ يولۇڭدىلا خىزمەت قىلىدۇ، نەزرەمنى قوبۇل قىلغىن، سەن ھەقىقەتەن ئاڭلاپ تۇرغۇچىسەن، بىلىپ تۇرغۇچىسەن» دېگەن ئىدى.‏
35




ئۇ ئايال قىزىنى تۇغقاندا: «رەببىم! بۇنى قىز تۇغدۇم»- ھالبۇكى، ئاللاھ ئۇنىڭ نېمە تۇغقانلىقىنى ئوبدان بىلىدۇ- «ئوغۇل قىزغا ئوخشاش ئەمەس. مەن بۇنىڭ ئىسمىنى مەريەم قويدۇم. رەببىم! سەن بۇنى ۋە بۇنىڭ ئەۋلادىنى ئۆز پاناھىڭغا ئېلىپ، تاش ئېتىلغۇچى شەيتاندىن ساقلىغىن» دېدى.‏
36




شۇنىڭ بىلەن مەريەمنى رەببى چىرايلىقچە قوبۇل قىلدى، ئۇنى چىرايلىق ئۆسۈملۈكتەك ئۆستۈردى ۋە ئۇنى بېقىشقا زەكەرىييانى مەسئۇل قىلدى. زەكەرىييا مەريەم تۇرۇۋاتقان ئىبادەتخانىغا ھەر كىرگىنىدە، ئۇنىڭ يېنىدا رىزىق كۆرۈپ: «ئى مەريەم! بۇ رىزىق ساڭا قەيەردىن كېلىدۇ؟» دەيتتى. مەريەم بولسا: «ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىدىن» دەيتتى. شۈبھىسىزكى، ئاللاھ خالىغان كىشىگە ھېسابسىز رىزىق بېرىدۇ.‏
37




شۇ يەردە زەكەرىييا رەببىگە مۇنداق دۇئا قىلدى: «رەببىم! ماڭا ئۆز تەرىپىڭدىن پاك نەسىل ئاتا قىلغىن. سەن دۇئانى ئاڭلاپ تۇرغۇچىسەن!».‏
38




زەكەرىييا ئىبادەتخانىدا تۇرۇپ ناماز ئوقۇۋاتقان چاغدا پەرىشتىلەر ئۇنىڭغا مۇنداق نىدا قىلدى: «ئاللاھ ساڭا يەھيا بىلەن خۇش خەۋەر بېرىدۇ[8]. ئۇ ئاللاھنىڭ كەلىمىسنى[9] تەستىقلىغۇچىدۇر، ئېسىلدۇر، نومۇسچاندۇر ۋە سالىھلاردىن بىر نەبىيدۇر».‏
39




زەكەرىييا: «رەببىم! مېنىڭ قانداقمۇ ئوغلۇم بولسۇن؟ مەن قېرىپ كەتكەن تۇرسام، ئايالىم تۇغماس تۇرسا!» دېدى. ئاللاھ: «شۇنداق، ئاللاھ خالىغىنىنى قىلىدۇ» دېدى.‏
40




زەكەرىييا: «رەببىم! ئۇنداق بولسا ماڭا بىرەر ئالامەت بەرگىن» دېدى. ئاللاھ: «ئالامىتىڭ شۇ: سەن ئىنسانلارغا ئۈچ كۈن سۆز قىلالمايسەن. لېكىن مەقسىدىڭنى ئىشارەت بىلەن ئۇقتۇرالايسەن. رەببىڭنى كۆپ زىكىر قىلغىن، چۈشتىن كېيىن ۋە ئىلگىرى ئۇنىڭغا تەسبىھ ئېيتقىن» دېدى.‏
41




ئۆز ۋاقتىدا پەرىشتىلەر مەريەمگە مۇنداق دېگەن ئىدى: «ئى مەريەم! ئاللاھ سېنى تاللىدى، سېنى پاك قىلدى ۋە سېنى ئالەملەرنىڭ ئاياللىرىدىن ئۈستۈن قىلدى.‏
42




ئى مەريەم! رەببىڭگە چىن كۆڭلۈڭدىن ئىتائەت قىلغىن، سەجدە قىلغىن ۋە رۇكۇ قىلغۇچىلار بىلەن بىللە رۇكۇ قىلغىن».‏
43




ئەنە شۇ غەيىب خەۋەرلىرىدىندۇر. ئى مۇھەممەد! ئۇنى ساڭا بىز ۋەھىي قىلىۋاتىمىز. سەن ئۇلار مەريەمنى بېقىشقا قايسىسىنىڭ مەسئۇل بولىدىغانلىقىنى بىلىش ئۈچۈن چەك تاشلاشقاندا ۋە بۇ توغرىدا تالاش-تارتىش قىلىشقاندا ئۇلارنىڭ يېنىدا يوق ئىدىڭ.‏
44




ئۆز ۋاقتىدا پەرىشتىلەر مەريەمگە يەنە مۇنداق دېدى: «ئى مەريەم! ئاللاھ ساڭا ئۆزىنىڭ بىر كەلىمىسى بىلەن خۇش خەۋەر بېرىدۇ. ئۇنىڭ ئىسمى مەريەم ئوغلى ئىيسا مەسىھتۇر. ئۇ دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە ئابرۇيلۇق بولىدۇ. ئۇ ئاللاھقا يېقىن بەندىلەردىن بولىدۇ.‏
45




ئۇ بۆشۈكتىمۇ، ئوتتۇرا ياش چېغىدىمۇ ئىنسانلارغا گەپ قىلىدۇ ۋە ئۇ ياخشىلاردىن بولىدۇ».‏
46




مەريەم: «رەببىم! مېنىڭ قانداقمۇ بالام بولسۇن؟ مەن بىلەن ھېچكىم بىر يەردە بولمىغان تۇرسا!» دېدى. ئاللاھ: «شۇنداق. لېكىن ئاللاھ خالىغىنىنى يارىتىدۇ. ئۇ بىرەر ئىشقا ھۆكۈم قىلسا ئۇنىڭغا پەقەتلا: ‹بول› دەيدۇ. ئۇ بولىدۇ» دېدى.‏
47




پەرىشتىلەر مەريەمگە بالىسى توغرىسىدا يەنە مۇنداق دېدى: «ئاللاھ ئۇنىڭغا يېزىشنى، ھېكمەتنى، تەۋراتنى ۋە ئىنجىلنى ئۆگىتىدۇ.‏
48




ئۇنى ئىسرائىل ئەۋلادىغا ئەلچى قىلىپ ئەۋەتىدۇ. ئۇ ئۇلارغا مۇنداق دەيدۇ: ‹سىلەرگە رەببىڭلاردىن ئايەت ئېلىپ كەلدىم. مەن سىلەرنىڭ كۆز ئالدىڭلاردا لايدىن قۇش شەكلىدە بىر نەرسە ياساپ ئىچىگە پۈۋلەيمەن- دە، ئاللاھنىڭ رۇخسىتى بىلەن قۇش بولىدۇ. مەن يەنە ئاللاھنىڭ رۇخسىتى بىلەن تۇغما كورنى ۋە ئاق كېسەلگە مۇپتىلا بولغان ئادەمنى ساقايتىمەن، ئۆلۈكلەرنى تىرىلدۈرىمەن. مەن يەنە ئۆيلىرىڭلاردا نېمە يەپ، نېمە ساقلايدىغانلىقىڭلار توغرۇلۇق سىلەرگە خەۋەر بېرىمەن. شۈبھىسىزكى، سىلەر ئۈچۈن بۇنىڭدا ئايەت بار، ئەگەر مۇئمىن بولساڭلار.‏
49




مەن ئالدىمدىكى تەۋراتنى تەستىقلاش ۋە سىلەرگە ھارام قىلىنغان بەزى نەرسىلەرنى ھالال قىلىش ئۈچۈن ئەۋەتىلدىم. مەن سىلەرگە رەببىڭلاردىن ئايەت ئېلىپ كەلدىم. ئاللاھقا تەقۋادارلىق قىلىڭلار ۋە ماڭا ئىتائەت قىلىڭلار.‏
50




ئاللاھ مېنىڭمۇ رەببىمدۇر، سىلەرنىڭمۇ رەببىڭلاردۇر. ئاللاھقا ئىبادەت قىلىڭلار. مانا بۇ توغرا يولدۇر›».‏
51




ئىيسا ئۇلاردىن كۇفرىلىقنى سېزىپ: «كىملەر ئاللاھ يولىدا مېنىڭ ياردەمچىلىرىمدۇر؟» دېگەن ئىدى. ھەۋارىيلار مۇنداق دېدى: «بىز ئاللاھ يولىنىڭ ياردەمچىلىرىمىز. بىز ئاللاھقا ئىمان ئېيتتۇق. گۇۋاھ بولغىنكى، بىز مۇسۇلمانمىز.‏
52




رەببىمىز! بىز سەن نازىل قىلغان كىتابقا ئىمان كەلتۈردۇق. بۇ ئەلچىگە ئەگەشتۇق. بىزنى ھەقكە گۇۋاھلىق بەرگۈچىلەرنىڭ قاتارىغا يازغىن!».‏
53




باشقىلىرى بولسا ئىيساغا سۇيىقەست قىلدى. ئاللاھ ئۇلارنىڭ سۇيىقەستىنى بەربات قىلدى. ئاللاھ سۇيىقەستلەرنى ئەڭ ئوبدان بەربات قىلغۇچىدۇر.‏
54




ئۆز ۋاقتىدا ئاللاھ ئىيساغا مۇنداق دېدى: «ئى ئىيسا! مەن سېنى ۋاپات قىلدۇرىمەن ۋە سېنى ئۆز تەرىپىمگە كۆتۈرىمەن، سېنى كافىرلاردىن قۇتقۇزىمەن، ساڭا ئەگەشكەنلەرنى قىيامەت كۈنىگىچە كافىرلاردىن ئۈستۈن تۇتىمەن. ئاخىرىدا ھەممىڭلار مېنىڭ ھۇزۇرىمغا قايتىسلەر. ئۇ چاغدا مەن ئاراڭلاردىكى ئىختىلاپ توغرىسىدا ھۆكۈم چىقىرىمەن.‏
55




كافىرلارنى دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە قاتتىق ئازاب بىلەن ئازابلايمەن. ئۇلارنىڭ ھەرگىزمۇ ياردەمچىلىرى بولمايدۇ.‏
56




ئىمان ئېيتقان ۋە ياخشى ئەمەللەرنى قىلغانلارغا كەلسەك، ئاللاھ ئۇلارنىڭ ئەجرىنى تولۇق بېرىدۇ. ئاللاھ زالىملارنى ياخشى كۆرمەيدۇ».‏
57




ئى مۇھەممەد! ئەنە شۇلارنى بىز ساڭا ئايەتلەردىن ۋە ھېكمەتلىك زىكىردىن ئوقۇپ بېرىۋاتىمىز.‏
58




ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىدا ئىيسانىڭ ئەھۋالى ئادەمنىڭ ئەھۋالى بىلەن ئوخشاشتۇر. ئاللاھ ئۇنى تۇپراقتىن ياراتتى، ئاندىن ئۇنىڭغا: «بول!» دېدى، ئۇ بولدى.‏
59




بۇ ھەقىقەت رەببىڭدىندۇر. ئۇنداقتا شۈبھىلەنگۈچىلەردىن بولمىغىن.‏
60




ساڭا بۇ ئىلىم كەلگەندىن كېيىن كىم سەن بىلەن بۇ توغرىدا مۇنازىرىلەشسە، ئۇلارغا ئېيتقىنكى: «كېلىڭلار، بىزنىڭ ئوغۇللىرىمىزنى، سىلەرنىڭ ئوغۇللىرىڭلارنى، بىزنىڭ ئاياللىرىمىزنى، سىلەرنىڭ ئاياللىرىڭلارنى، بىزنىڭ ئۆزىمىزنى ۋە سىلەرنىڭ ئۆزۈڭلارنى چاقىرايلى، ئاندىن ھەممىمىز بىرلىكتە ئاللاھنىڭ لەنىتى يالغانچىلارغا بولسۇن دەپ چىن دىلىمىزدىن دۇئا قىلايلى».‏
61




بۇ راستتىنلا توغرا خەۋەردۇر. ئاللاھتىن باشقا ھېچ ئىلاھ يوقتۇر. شۈبھىسىزكى، ئاللاھ ئەزىزدۇر، ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچىدۇر.‏
62




ئەگەر ئۇلار يەنىلا يۈز ئۆرۈسە، ئاللاھ بۇزغۇنچىلارنى بىلىپ تۇرغۇچىدۇر.‏
63




ئېيتقىنكى: «ئى ئەھلى كىتاب! بىز بىلەن ئاراڭلاردا ئورتاق بولغان سۆزگە كېلىڭلار. ئۇ سۆز بولسا ‹ھەر ئىككىمىزنىڭ ئاللاھقىلا ئىبادەت قىلىشىمىز، ئاللاھقا ھېچ نەرسىنى شېرىك قىلماسلىقىمىز ۋە ئاللاھنى قويۇپ بىر-بىرىمىزنى رەب قىلىۋالماسلىقىمىزدۇر›». ئەگەر ئۇلار يۈز ئۆرۈسە، ئۇلارغا: «گۇۋاھ بولۇڭلاركى، بىز مۇسۇلمانمىز» دەڭلار.‏
64




ئى ئەھلى كىتاب! ئىبراھىم توغرىسىدا نېمە ئۈچۈن مۇنازىرىلىشىسىلەر؟ تەۋرات بىلەن ئىنجىل ئىبراھىمدىن كېيىن نازىل قىلىنغان تۇرسا! ئەقلىڭلارنى ئىشلەتمەمسىلەر؟
65




سىلەر ئەنە شۇنداق كىشىلەركى، بىلگىنىڭلار توغرىسىدا مۇنازىرىلەشتىڭلار، بىلمىگىنىڭلار توغرىسىدا نېمە ئۈچۈن مۇنازىرىلىشىسىلەر؟ ئاللاھ بىلىدۇ، سىلەر بىلمەيسىلەر.‏
66




ئىبراھىم يەھۇدىيمۇ ئەمەس، ناسارامۇ ئەمەس ئىدى. لېكىن ئۇ ھەقكە يۆنەلگۈچى ئىدى، مۇسۇلمان ئىدى، مۇشرىكلاردىن ئەمەس ئىدى.‏
67




ئىنسانلار ئىچىدە ئىبراھىمغا ئەڭ يېقىن بولغانلار ئۇنىڭغا ئەگەشكەنلەر، بۇ ئەلچى ۋە مۇئمىنلاردۇر. ئاللاھ مۇئمىنلارنىڭ ۋەلىيسىدۇر[10].‏
68




ئەھلى كىتابتىن بىر گۇرۇھ سىلەرنى ئازدۇرۇشنى ئۈمىد قىلىدۇ. ھالبۇكى، ئۇلار پەقەت ئۆزلىرىنىلا ئازدۇرىدۇ. لېكىن ئۇلار بۇنى تۇيمايدۇ.‏
69




ئى ئەھلى كىتاب! ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىگە نېمىشقا كافىر بولىسىلەر؟ ھالبۇكى، سىلەر ئۇ ئايەتلەرنىڭ ھەق ئىكەنلىكىنى كۆزۈڭلار بىلەن كۆرگەندەك بىلىسىلەر.‏
70




ئى ئەھلى كىتاب! نېمىشقا ھەقنى باتىل بىلەن ئارىلاشتۇرىسىلەر؟ نېمىشقا بىلىپ تۇرۇپ ھەقنى يوشۇرىسىلەر؟
71




ئەھلى كىتابتىن بىر گۇرۇھ ئۆز-ئارا مۇنداق دېيىشتى: «شۇ مۇئمىنلارغا نازىل قىلىنغان نەرسىگە ئەتىگىنى ئىمان ئېيتىپ، ئاخشىمى ئۇنى ئىنكار قىلىڭلار. ئۇلار سىلەرگە ئەگىشىپ ئىمانىدىن يېنىشى مۇمكىن.‏
72




سىلەرنىڭ دىنىڭلارغا ئەگەشكەنلەردىن باشقا ھېچكىمگە ئىشەنمەڭلار». ئۇلارغا ئېيتقىنكى: «شۈبھىسىزكى، توغرا يول پەقەت ئاللاھنىڭلا يولىدۇر». ئۇلار يەنە ئۆزئارا دېيىشتى: «بىرەر كىشىگە سىلەرگە بېرىلگەنگە ئوخشاش ۋەھىي بېرىلگەنلىكىگە ياكى مۇھەممەدكە ئىمان كەلتۈرگەنلەرنىڭ رەببىڭلارنىڭ ھۇزۇرىدا دەلىل كەلتۈرۈپ سىلەرنى يېڭىۋېتىدىغانلىقىغا ئىشەنمەڭلار». ئېيتقىنكى: «پەزل ئاللاھنىڭ قولىدىدۇر. ئاللاھ ئۇنى خالىغان كىشىگە بېرىدۇ. ئاللاھ ھەر نەرسىنى قورشاپ تۇرغۇچىدۇر، بىلىپ تۇرغۇچىدۇر.‏
73




ئاللاھ رەھمىتىنى خالىغان كىشىگىلا ئاتا قىلىدۇ. ئاللاھ كاتتا پەزلنىڭ ئىگىسىدۇر».‏
74




ئەھلى كىتابتىن شۇنداق كىشى باركى، ئۇنىڭغا بىرەر خەزىنە ئامانەت قويساڭ ئۇنى ساڭا قايتۇرۇپ بېرىدۇ. ئۇلاردىن شۇنداق كىشىمۇ باركى، ئۇنىڭغا بىرەر دىنار ئامانەت قويساڭ بېشىدا تىكىلىپ تۇرمىغىچە ئۇنى ساڭا قايتۇرۇپ بەرمەيدۇ. بۇ ئۇلارنىڭ: «بىزدىن بولمىغانلارنىڭ مېلىنى يەۋالساق گۇناھكار بولمايمىز» دەپ قارىغانلىقى ئۈچۈندۇر. ئۇلار بىلىپ تۇرۇپ ئاللاھقا بوھتان چاپلايدۇ.‏
75




ئىش ئۇنداق ئەمەس! ئەھدىسىگە ۋاپا قىلغان ۋە تەقۋادار بولغانلار بىلسۇنكى، ئاللاھ تەقۋادارلارنى ياخشى كۆرىدۇ.‏
76




ئاز مەنپەئەتنى دەپ ئاللاھقا بەرگەن ئەھدىسىنى ۋە قەسەملىرىنى بۇزىدىغانلارنىڭ ئاخىرەتتە ھېچبىر نېسىۋىسى بولمايدۇ، ئاللاھ قىيامەت كۈنى ئۇلارغا گەپ قىلمايدۇ، ئۇلارغا قارىمايدۇ ۋە ئۇلارنى پاكلىمايدۇ. ئۇلارغا ئەلەملىك ئازاب بار.‏
77




ئەھلى كىتابتىن شۇنداق بىر پىرقىمۇ باركى، ئۆزلىرى ئويدۇرغان سۆزلەرنى تىللىرىنى ئېگىپ كىتابنى ئوقۇغاندەك ئوقۇيدۇ. ئۇلار بۇنى سىلەرنىڭ ئۇ سۆزلەرنى كىتابتا بار ئىكەن دەپ ئويلىشىڭلار ئۈچۈن قىلىدۇ. ھالبۇكى، ئۇ سۆزلەر كىتابتا يوقتۇر. ئۇلار: «بۇ ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىدىن نازىل قىلىنغان» دەيدۇ. ھالبۇكى، ئۇ ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىدىن نازىل قىلىنمىغان. ئۇلار بىلىپ تۇرۇپ ئاللاھقا بوھتان چاپلايدۇ.‏
78




ئاللاھ كىتابنى، ھۆكۈمنى ۋە نەبىيلىكنى بەرگەن كىشىنىڭ ئىنسانلارغا: «ئاللاھنى قويۇپ ماڭا بەندە بولۇڭلار» دېيىشكە ھەددى ئەمەس، لېكىن ئۇ: «كىتابنى ئۆگىتىش ۋە ئۆگىنىش ئارقىلىق رەببىڭلارغا بەندە بولۇڭلار» دەيدۇ.‏
79




ئۇ كىشىنىڭ سىلەرنى، پەرىشتىلەرنى ۋە نەبىيلەرنى رەب قىلىۋېلىشقا ئەمر قىلىشقىمۇ ھەددى ئەمەس. سىلەر مۇسۇلمان بولغاندىن كېيىن ئۇ سىلەرنى كافىر بولۇشقا بۇيرۇمدۇ؟ ‏
80




ئۆز ۋاقتىدا ئاللاھ نەبىيلەردىن ئەھدە ئېلىپ: «مەن سىلەرگە كىتاب ۋە ھېكمەت بەرگەندىن كېيىن، قولۇڭلاردىكى كىتابنى تەستىقلايدىغان ئەلچى كەلسە، ئۇنىڭغا چوقۇم ئىمان كەلتۈرۈشىڭلار ۋە ئۇنىڭغا چوقۇم ياردەم بېرىشىڭلار كېرەك. بۇ توغرىدا ماڭا ئەھدە بېرىپ ئېغىر يۈكۈمنى ئۈستۈڭلارغا ئالدىڭلارمۇ؟» دېگەن ئىدى. ئۇلار: «ئەھدە بەردۇق» دېدى. ئاللاھ: «ئۇنداق بولسا گۇۋاھ بولۇڭلار، مەنمۇ سىلەر بىلەن بىللە گۇۋاھ بولغۇچىلاردىنمەن» دېدى.‏
81




بۇنىڭدىن كېيىن كىم يۈز ئۆرۈسە، ئەنە شۇلار فاسىقلاردۇر[11].‏
82




ئۇلار ئاللاھنىڭ دىنىدىن باشقا دىن ئىزدەۋاتامدۇ؟ ھالبۇكى، ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى كىشىلەر ئىخىتىيارىي ۋە ئىختىيارسىز ھالدا ئاللاھقا تەسلىم بولغان ۋە ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىغا قايتۇرۇلىدىغان تۇرسا!‏
83




ئېيتقىنكى: «بىز ئاللاھقا ۋە بىزگە نازىل قىلىنغان كىتابقا؛ ئىبراھىمغا، ئىسمائىلغا، ئىسھاققا، يەقۇبقا ۋە نەۋرىلىرىگە نازىل قىلىنغان كىتابلارغا؛ مۇساغا، ئىيساغا ۋە باشقا بارلىق نەبىيلەرگە رەببى تەرىپىدىن بېرىلگەن كىتابلارغا ئىمان ئېيتتۇق. بىز ئۇلارنىڭ ھېچبىرىنى باشقىسىدىن پەرقلىق دەپ قارىمايمىز. بىز ئاللاھقا تەسلىم بولغۇچى كىشىلەرمىز».‏
84




كىم ئىسلامدىن باشقا دىن ئىزدەيدىكەن، بىلىپ قويسۇنكى، ئۇ دىن ئۇنىڭدىن ھەرگىزمۇ قوبۇل قىلىنمايدۇ ۋە ئۇ ئاخىرەتتە زىيان تارتقۇچىلاردىن بولىدۇ.‏
85




بۇ ئەلچىنىڭ ھەق ئىكەنلىكىنى ۋە روشەن دەلىللەرنى كۆرۈپ ئىمان ئېيتقاندىن كېيىن كافىر بولغان قەۋمنى ئاللاھ قانداقمۇ ھىدايەت قىلسۇن؟ ئاللاھ زالىم قەۋمنى ھىدايەت قىلمايدۇ.‏
86




ئەنە شۇلارغا ئاللاھنىڭ، پەرىشتىلەرنىڭ ۋە بارلىق ئىنسانلارنىڭ لەنىتىگە ئۇچراش جازاسى بېرىلىدۇ.‏
87




ئۇلار بۇ لەنەتنىڭ ئاستىدا مەڭگۈ قالىدۇ. ئۇلاردىن ئازاب يېنىكلىتىلمەيدۇ، ئۇلارغا مۆھلەتمۇ بېرىلمەيدۇ.‏
88




لېكىن ئۇ ئازغۇنلۇقتىن كېيىن تەۋبە قىلىپ ئۆزىنى ئىسلاھ قىلغانلارغا ئۇ جازا بېرىلمەيدۇ. چۈنكى ئاللاھ بۇلارغا مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر، كۆپ ئىنئام قىلغۇچىدۇر.‏
89




شۈبھىسىزكى، ئىمان ئېيتقاندىن كېيىن كافىر بولۇپ، كافىرلىقتا تېخىمۇ ئەزۋەيلەپ كەتكەنلەرنىڭ تەۋبىسى ھەرگىزمۇ قوبۇل قىلىنمايدۇ. ئازغۇنلار ئەنە شۇلاردۇر.‏
90




شۈبھىسىزكى، كافىر بولۇپ كافىر پېتى ئۆلگەنلەرنىڭ ھېچبىرىدىن ئۆزىنى قۇتقۇزۇش ئۈچۈن زېمىن توشقۇدەك ئالتۇن بەرسىمۇ قوبۇل قىلىنمايدۇ. ئۇلار ئەلەملىك ئازابقا دۇچار بولىدۇ، ئۇلارنىڭ ھېچ ياردەمچىلىرى بولمايدۇ. ‏
91




ياخشى كۆرىدىغان نەرسىلىرىڭلاردىن ئاللاھ يولىدا چىقىم قىلمىغىچە ياخشىلىققا ئېرىشەلمەيسىلەر. قانداق نەرسە چىقىم قىلساڭلار، ئاللاھ ئۇنى بىلىپ تۇرىدۇ.‏
92




«ئىسرائىل ئەۋلادىغا ھەر تۈرلۈك يېمەكلىك ھالال ئىدى. ئۇلارغا پەقەت، تەۋرات نازىل قىلىنىشتىن بۇرۇن ئىسرائىل ئۆزىگە ھارام قىلغان نەرسىلا ھارام ئىدى». ئېيتقىنكى: «ئەگەر راستچىل بولساڭلار، تەۋراتنى ئېلىپ كېلىپ ئوقۇپ بېقىڭلار».‏
93




بۇنىڭدىن كېيىن كىمكى ئاللاھقا بوھتان چاپلايدىكەن، زالىملار ئەنە شۇلاردۇر.‏
94




ئېيتقىنكى: «ئاللاھ راست ئېيتتى. ئۇنداقتا ئىبراھىمنىڭ دىنىغا ئەگىشىڭلار. ئىبراھىم ھەقكە يۆنەلگۈچى ئىدى، مۇشرىكلاردىن ئەمەس ئىدى».‏
95




ئىنسانلار ئۈچۈن سېلىنغان تۇنجى ئىبادەتگاھ مەككىدىكى كەبىدۇر. ئۇ بەرىكەتلىكتۇر، ئالەملەر ئۈچۈن ھىدايەتتۇر. ‏
96




ئۇ يەردە روشەن ئايەتلەر بار. ئىبراھىمنىڭ ماقامى بار. كىم ئۇ يەرگە كىرسە ئامانلىققا ئېرىشىدۇ. بەيتۇللاھقا بېرىشقا يول تاپالىغان كىشىلەرنىڭ ھەج قىلىشى، ئاللاھنىڭ ئىنسانلار ئۈستىدىكى ھەققىدۇر. كىم كافىر بولسا، بىلىپ قويسۇنكى، ئاللاھ ئالەملەردىن بىھاجەتتۇر.‏
97




ئېيتقىنكى: «ئى ئەھلى كىتاب! ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىگە نېمىشقا كافىر بولىسىلەر؟ ئاللاھ قىلمىشىڭلارنى كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇر».‏
98




ئېيتقىنكى: «ئى ئەھلى كىتاب! مۇئمىنلارنى نېمىشقا ئاللاھنىڭ يولىدىن توسىسىلەر؟ ئۇ يولنىڭ ھەق ئىكەنلىكىنى كۆرۈپ تۇرۇپ نېمە ئۈچۈن ئۇنى ئەگرى كۆرسىتىشكە تىرىشىسىلەر؟ ئاللاھ قىلمىشىڭلاردىن خەۋەرسىز ئەمەس».‏
99




ئى مۇئمىنلار! ئەگەر كىتاب بېرىلگەنلەردىن بىر پىرقىگە ئىتائەت قىلساڭلار، ئۇلار سىلەرنى ئىمانىڭلاردىن ئايرىپ كافىر قىلىۋېتىدۇ.‏
100




قانداقمۇ كافىر بولىسىلەر؟ ھالبۇكى، سىلەرگە ئاللاھنىڭ ئايەتلىرى تىلاۋەت قىلىنىۋاتىدۇ، ئۇنىڭ ئۈستىگە ئاللاھنىڭ ئەلچىسى ئاراڭلاردا بار! كىم ئاللاھنڭ پاناھىغا سېغىنسا ھىدايەتكە ئېرىشكەن بولىدۇ.‏
101




ئى مۇئمىنلار! ئاللاھقا، لايىق رەۋىشتە تەقۋادارلىق قىلىڭلار ۋە ئاخىرقى نەپىسىڭلارغا قەدەر مۇسۇلمان بولۇڭلار.‏
102




ھەممىڭلار ئاللاھنىڭ ئارغامچىسىغا[12] ئېسىلىڭلار، بۆلۈنمەڭلار ۋە ئاللاھنىڭ سىلەرگە ئاتا قىلغان نېمىتىنى ياد ئېتىڭلار: سىلەر بىر-بىرىڭلارغا دۈشمەن ئىدىڭلار، ئاللاھ قەلبىڭلارنى بىرلەشتۈردى، ئاللاھنىڭ بۇ نېمىتى بىلەن ئۆزئارا قېرىنداش بولدۇڭلار. سىلەر يەنە چوڭقۇر ئوتنىڭ گىرۋىكىدە ئىدىڭلار، ئاللاھ سىلەرنى ئۇ يەردىن قۇتقۇزدى. ئاللاھ سىلەرگە ئايەتلىرىنى ئەنە شۇنداق بايان قىلىدۇ. توغرا يولغا كەلگەيسىلەر!‏
103




سىلەردىن خەيرلىك ئىشلارغا چاقىرىدىغان، ياخشىلىققا بۇيرۇپ يامانلىقتىن توسىدىغان بىر ئۇممەت بولسۇن. مۇرادىغا يەتكۈچىلەر ئەنە شۇلاردۇر.‏
104




سىلەر ئۆزلىرىگە روشەن دەلىللەر كەلگەندىن كېيىن بۆلۈنگەن ۋە ئىختىلاپ قىلىشقانلاردەك بولماڭلار. ئەنە شۇلارغا چوڭ ئازاب بار.‏
105




ئۇلار ئۇ ئازابقا بەزى يۈزلەر ئاقىرىدىغان ۋە بەزى يۈزلەر قارىيىدىغان كۈندە دۇچار بولىدۇ. يۈزى قارايغانلارغا: «سىلەر ئىمان ئېيتقاندىن كېيىن كافىر بولدۇڭلارمۇ؟ بولغانلىقىڭلار ئۈچۈن شۇ ئازابنى تېتىڭلار» دېيىلىدۇ.‏
106




يۈزى ئاقارغانلار بولسا ئاللاھنىڭ رەھمىتىگە ئېرىشىدۇ. ئۇلار ئۇ رەھمەتنىڭ ئىچىدە مەڭگۈ قالىدۇ.‏
107




ئەنە شۇلار ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىدۇر. بىز ئۇلارنى ساڭا توغرا رەۋىشتە ئوقۇپ بېرىۋاتىمىز. ئاللاھ ئالەملەرگە زۇلۇم قىلىشنى خالىمايدۇ.‏
108




ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى نەرسىلەر ئاللاھنىڭدۇر. ھەممە ئىش ئاللاھقا قايتۇرۇلىدۇ.‏
109




سىلەر ئىنسانلار ئۈچۈن ئوتتۇرىغا چىقىرىلغان ئەڭ خەيرلىك ئۇممەتسىلەر، ياخشىلىققا بۇيرۇيسىلەر، يامانلىقتىن توسىسىلەر ۋە ئاللاھقا ئىشىنىسىلەر. ئەگەر ئەھلى كىتابمۇ ئىمان ئېيتقان بولسا، ئۆزلىرى ئۈچۈن ياخشى بولاتتى. ئۇلاردىن ئىمان ئېيتقانلارمۇ بار، لېكىن ئۇلارنىڭ تولىسى فاسىقتۇر.‏
110




ئۇلار سىلەرگە ھاقارەت قىلىشتىن باشقا ھېچقانداق زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ. ئەگەر ئۇلار سىلەر بىلەن ئۇرۇشسا ئارقىلىرىنى قىلىپ قاچىدۇ. ئاندىن ئۇلارغا ياردەم بېرىلمەيدۇ.‏
111




ئۇلار قەيەردە بولسا بولسۇن ئاللاھنىڭ ھىمايىسىگە ۋە مۇئمىنلارنىڭ ھىمايىسىگە سېغىنمىغىچە خارلىققا چۆمىدۇ، ئاللاھنىڭ غەزىپىگە ئۇچرايدۇ ۋە موھتاجىلىققا چۆمىدۇ. بۇ ئۇلارنىڭ ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى ئىنكار قىلغانلىقى ۋە نەبىيلەرنى ناھەق ئۆلتۈرگەنلىكى ئۈچۈندۇر. بۇ ئۇلارنىڭ ئاسىيلىق قىلغانلىقى ۋە ھەددىدىن ئاشقانلىقى ئۈچۈندۇر.‏
112




ئەھلى كىتابنىڭ ھەممىسى ئوخشاش ئەمەس. ئۇلارنىڭ ئىچىدە توغرا بىر ئۇممەت بار. ئۇلار كېچىلىرى ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى تىلاۋەت قىلىدۇ، سەجدە قىلىدۇ،
113




ئاللاھقا ۋە ئاخىرەت كۈنىگە ئىشىنىدۇ، ياخشىلىققا بۇيرۇيدۇ، يامانلىقتىن توسىدۇ ۋە خەيرلىك ئىشلاردا بەسلىشىدۇ. ئەنە شۇلار ياخشىلاردىندۇر.‏
114




ئۇلارنىڭ ھېچبىر ياخشىلىقى بىكارغا كەتمەيدۇ. ئاللاھ تەقۋادارلارنى بىلىپ تۇرغۇچىدۇر.‏
115




كافىرلارغا كەلسەك، ئۇلارنىڭ ماللىرىمۇ، بالىلىرىمۇ ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىدا ھېچ نەرسىگە ئەسقاتمايدۇ. ئۇلار دوزاخ ئەھلىدۇر. ئۇلار دوزاختا مەڭگۈ قالغۇچىلاردۇر.‏
116




ئۇلارنىڭ بۇ دۇنيادا قىلغان چىقىملىرىنىڭ ئەھۋالى سوغۇق شامالنىڭ ئەھۋالىغا ئوخشاشكى، ئۇ ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغان قەۋمنىڭ زىرائىتىگە تېگىپ ئۇنى نابۇت قىلىۋەتتى. ئۇلارغا ئاللاھ زۇلۇم قىلمىدى. لېكىن ئۇلار ئۆزلىرىگە ئۆزلىرى زۇلۇم قىلاتتى.‏
117




ئى مۇئمىنلار! سىلەردىن بولمىغانلارنى ئۆزۈڭلارغا سىرداش قىلىۋالماڭلار. ئۇلار سىلەرگە قولىدىن كېلىشىچە يامانلىق قىلىدۇ، سىلەرنىڭ مۇشەققەت تارتىشىڭلارنى ئارزۇ قىلىدۇ. ئۇلارنىڭ دۈشمەنلىكى ئېغىزلىرىدىن چىقىپ تۇرىدۇ، دىللىرىدا يوشۇرۇۋاتقان دۈشمەنلىكى تېخىمۇ چوڭدۇر. ئەگەر ئەقلىڭلارنى ئىشلەتسەڭلار بىز سىلەرگە ئايەتلەرنى بايان قىلدۇق.‏
118




سىلەر شۇنداق كىشىلەركى، ئۇلارنى ياخشى كۆرىسىلەر، ئۇلار سىلەرنى ياخشى كۆرمەيدۇ. سىلەر كىتابلارنىڭ ھەممىسىگە ئىشىنىسىلەر. ئۇلار سىلەر بىلەن ئۇچراشقاندا: «ئىمان ئېيتتۇق» دەيدۇ، يالغۇز قالغان چاغلىرىدا سىلەرگە بولغان ئاچچىقىدىن بارماقلىرىنى چىشلەيدۇ. ئۇلارغا «ئاچچىقىڭلار بىلەن ئۆلۈڭلار» دېگىن. ئاللاھ دىللاردىكىنى ئوبدان بىلگۈچىدۇر.‏
119




ئەگەر سىلەرگە بىرەر ياخشىلىق يەتسە، بۇ ئۇلارنىڭ ئىچىنى پۇشۇرىدۇ. ئەگەر سىلەرگە بىرەر يامانلىق كەلسە ئۇلار خۇشال بولىدۇ. ئەگەر سەۋر قىلساڭلار ۋە تەقۋادارلىق قىلساڭلار، ئۇلارنىڭ ھىيلىسى سىلەرگە ھېچقانداق زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ. ئاللاھ ئۇلارنىڭ قىلمىشلىرىنى قورشاپ تۇرغۇچىدۇر.‏
120




ئۆز ۋاقتىدا سەن مۇئمىنلارنى ئۇرۇش سەپلىرىگە ئورۇنلاشتۇرۇش ئۈچۈن ئەتىگەن ئائىلەڭدىن ئايرىلىپ يولغا چىققان ئىدىڭ. ئاللاھ ئاڭلاپ تۇرغۇچىدۇر، بىلىپ تۇرغۇچىدۇر.‏
121




ئۆز ۋاقتىدا سىلەردىن ئىككى گۇرۇھ، ئاللاھ ئۆزلىرىنىڭ ۋەلىيسى[13] تۇرۇقلۇق ئۇرۇشتىن چېكىنمەكچى بولدى. مۇئمىنلار پەقەت ئاللاھقىلا تەۋەككۇل قىلسۇن.‏
122




ئاللاھ سىلەرگە بەدىردە نۇسرەت ئاتا قىلدى. سىلەر ئۇ چاغدا ناھايىتى كۈچسىز ئىدىڭلار. ئاللاھقا تەقۋادارلىق قىلىڭلار، شۈكۈر قىلغان بولىسىلەر. ‏
123




سەن ئۇ چاغدا مۇئمىنلارغا: «رەببىڭلارنىڭ ئۈچ مىڭ پەرىشتە چۈشۈرۈپ سىلەرگە ياردەم بېرىشى سىلەر ئۈچۈن يېتەرلىك بولمامدۇ؟» دەيتتىڭ.‏
124




ئەلۋەتتە يېتىدۇ. ئەگەر سىلەر سەۋر قىلساڭلار، تەقۋادارلىق قىلساڭلار ۋە دۈشمىنىڭلار ئۇشتۇمتۇت ھۇجۇم قىلىپ كەلسە، رەببىڭلار سىلەرگە نىشانلىق بەش مىڭ پەرىشتە بىلەن ياردەم بېرىدۇ[14].‏
125




ئاللاھ بۇ ياردەمنى سىلەرگە خۇش خەۋەر بېرىش ۋە كۆڭلۈڭلارنى خاتىرجەم قىلىش ئۈچۈنلا قىلدى. نۇسرەت پەقەت ئەزىز ۋە ھېكمەت بىلەن ئىش قىلغۇچى ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىدىندۇر.‏
126




بۇ، ئاللاھنىڭ كافىرلاردىن بىر تەرەپنى كېسىشى[15] ياكى ئۇلارنى مەغلۇپ قىلىپ ئۈمىدسىز شەكىلدە قايتۇرۇشى ئۈچۈندۇر.‏
127




ئۇلار ئۈچۈن سەن قىلىدىغان بىرەر ئىش يوق. ئاللاھ يا ئۇلارنىڭ تەۋبىسىنى قوبۇل قىلىدۇ يا ئۇلارنى زالىم بولغانلىقى ئۈچۈن ئازابلايدۇ.‏
128




ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى نەرسىلەر پەقەتلا ئاللاھنىڭدۇر. ئاللاھ خالىغان كىشىگە مەغپىرەت قىلىدۇ، خالىغان كىشىگە ئازاب قىلىدۇ. ئاللاھ مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر، كۆپ ئىنئام قىلغۇچىدۇر.‏
129




ئى مۇئمىنلار! قاتمۇقات ئۆسۈمنى يېمەڭلار ۋە ئاللاھقا تەقۋادارلىق قىلىڭلار، مۇرادىڭلارغا يېتەلەيسىلەر.‏
130




كافىرلار ئۈچۈن تەييارلانغان دوزاختىن ساقلىنىڭلار.‏
131




ئاللاھقا ۋە ئاللاھنىڭ ئەلچىسىگە ئىتائەت قىلىڭلار، رەھمەتكە ئېرىشەلەيسىلەر.‏
132




رەببىڭلارنىڭ مەغپىرىتىگە ئېرىشىش، كەڭلىكى ئاسمانلارغا ۋە زېمىنغا تەڭ كېلىدىغان جەننەتكە كىرىش ئۈچۈن ئالدىراڭلار! ئۇ جەننەت تەقۋادارلار ئۈچۈن تەييارلانغان.‏
133




ئۇ تەقۋادارلار شۇنداق كىشىلەركى، باياشاتچىلىقتىمۇ، قىيىنچىلىقتىمۇ مال چىقىم قىلىدۇ، ئاچچىقىنى يۇتىدۇ ۋە ئىنسانلارنىڭ كەمچىلىكلىرىنى ئەپۇ قىلىدۇ. ئاللاھ ياخشى ئىش قىلغۇچىلارنى دوست تۇتىدۇ.‏
134




ئۇلار بىرەر قەبىھ ئىش قىلغان ياكى ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغان چاغلىرىدا ئاللاھنى ياد ئېتىپ گۇناھلىرى ئۈچۈن مەغپىرەت تىلەيدۇ- گۇناھلارنى ئاللاھتىن باشقا كىم مەغپىرەت قىلىدۇ؟- ۋە قىلمىشلىرىنى بىلىپ تۇرۇپ داۋاملاشتۇرمايدۇ.‏
135




ئەنە شۇلارنىڭ مۇكاپاتى، رەببىنىڭ مەغپىرىتى ۋە ئاستىدىن ئۆستەڭلەر ئېقىپ تۇرىدىغان جەننەتلەردۇر. ئۇلار ئۇ جەننەتلەردە مەڭگۈ قالىدۇ. ئەمەل قىلغۇچىلارنىڭ مۇكاپاتى نېمىدېگەن ياخشى!‏
136




سىلەردىن ئىلگىرى ئاللاھنىڭ ئۆزگەرمەس قانۇنلىرى نۇرغۇن ئۇممەتلەرگە ئىجرا قىلىندى. خالىساڭلار زېمىندا ئايلىنىپ، راستنى يالغان دېگۈچىلەرنىڭ ئاقىۋىتىنىڭ قانداق بولغانلىقىنى كۆرۈپ بېقىڭلار.‏
137




بۇ ئىنسانلار ئۈچۈن ئۇقتۇرۇش، تەقۋادارلار ئۈچۈن ھىدايەت ۋە نەسىھەتتۇر.‏
138




بوشاڭلىق قىلماڭلار ۋە قايغۇرماڭلار. ئەگەر مۇئمىن بولساڭلار، ئەڭ ئۈستۈن بولغۇچىلار سىلەر بولىسىلەر. ‏
139




ئەگەر سىلەر بۇ ئۇھۇد ئۇرۇشىدا يارىلانغان بولساڭلار، بىلىڭلاركى، ئۇ قەۋممۇ بەدىر ئۇرۇشىدا ئوخشاشلا يارىلانغان. بىز بۇ كۈنلەرنى ئىنسانلارنىڭ ئارىسىدا نۆۋەتلەشتۈرۈپ تۇرىمىز. بۇ ئاللاھنىڭ مۇئمىنلارنى بىلىشى ۋە بەزىڭلارنى شېھىتلىك ماقامىغا يەتكۈزۈشى ئۈچۈندۇر. ئاللاھ زالىملارنى ياخشى كۆرمەيدۇ.‏
140




بۇ يەنە ئاللاھنىڭ مۇئمىنلارنى پاكلاپ، كافىرلارنى يوق قىلىشى ئۈچۈندۇر.‏
141




ياكى سىلەر ئاللاھ ئىچىڭلاردىن جىھاد قىلغانلارنى ۋە سەۋر قىلغۇچىلارنى تېخى بىلمىگەن[16] تۇرۇپ جەننەتكە كىرىمىز دەپ ئويلىدىڭلارمۇ؟ ‏
142




شۈبھىسىزكى، سىلەر ئۆلۈم بىلەن ئۇچرىشىشتىن بۇرۇن ئۇنى ئارزۇ قىلاتتىڭلار. مانا ئەمدى ئۇنى كۆرۈپ قاراپ تۇرىسىلەر.‏
143




مۇھەممەد پەقەتلا بىر ئەلچىدۇر. ئۇنىڭدىن بۇرۇنمۇ نۇرغۇن ئەلچىلەر ئۆتتى. ئۇ ئۆلسە ياكى ئۆلتۈرۈلسە ئارقاڭلارغا يېنىۋالامسىلەر؟ كىمكى ئارقىسىغا يېنىۋالىدىكەن، بىلىپ قويسۇنكى، ئۇ ئاللاھقا ھېچبىر زىيان يەتكۈزگەن بولمايدۇ. ئاللاھ شۈكۈر قىلغۇچىلارنى مۇكاپاتلايدۇ.‏
144




ئاللاھنىڭ رۇخسىتىسىز ھېچكىم ئۆلمەيدۇ. ئۆلۈم بەلگىلەنگەن ۋاقىتقا باغلىقتۇر. بىز دۇنيا مەنپەئەتىنى ئىرادە قىلغانلارغا ئۇنىڭدىن بېرىمىز، ئاخىرەت نېمىتىنى ئىرادە قىلغانلارغىمۇ ئۇنىڭدىن بېرىمىز، شۈكۈر قىلغۇچىلارنى مۇكاپاتلايمىز.‏
145




نۇرغۇن نەبىيلەر بار ئىدى. ئۆزىنى رەببىگە ئاتىغان نۇرغۇن كىشىلەر ئۇلار بىلەن بىرلىكتە ئۇرۇشقان ئىدى. ئۇلار ئاللاھ يولىدا بېشىغا كەلگەن مۇسىبەتلەرنىڭ سەۋەبىدىن روھسىزلانمىدى، بوشاشمىدى ۋە بويۇن ئەگمىدى. ئاللاھ سەۋر قىلغۇچىلارنى ياخشى كۆرىدۇ.‏
146




ئۇلارنىڭ ئۇ ئەھۋال ئاستىدا دېگەن سۆزى پەقەت شۇنىڭدىنلا ئىبارەت ئىدى: «رەببىمىز! گۇناھلىرىمىزنى ۋە ئىشىمىزدا ھەددىمىزدىن ئاشقانلىقىمىزنى مەغپىرەت قىلغىن، قەدەملىرىمىزنى مۇستەھكەم قىلغىن، شۇ كافىر قەۋمگە قارشى بىزگە نۇسرەت ئاتا قىلغىن!».‏
147




شۇنىڭ بىلەن ئاللاھ ئۇلارغا ھەم دۇنيا مۇكاپاتىنى ھەم ئاخىرەتنىڭ ياخشى مۇكاپاتىنى ئاتا قىلدى. ئاللاھ ياخشى ئىش قىلغۇچىلارنى ياخشى كۆرىدۇ.‏
148




ئى مۇئمىنلار! ئەگەر كافىرلارغا ئىتائەت قىلساڭلار، ئۇلار سىلەرنى دىندىن ياندۇرىدۇ. شۇنىڭ بىلەن زىيان تارتىپ كېتىسىلەر.‏
149




ھالبۇكى، سىلەرنىڭ ئىگەڭلار ئاللاھتۇر. ئۇ ياردەمچىلەرنىڭ ئەڭ ياخشىسىدۇر.‏
150




بىز كافىرلارنىڭ قەلبلىرىگە قورقۇنچ سالىمىز. چۈنكى ئۇلار ئىلاھلىقىغا ئاللاھ ھېچبىر دەلىل چۈشۈرمىگەن نەرسىلەرنى ئاللاھقا شېرىك قىلدى. ئۇلارنىڭ بارىدىغان جايى دوزاختۇر. زالىملارنىڭ ئورۇنلىشىدىغان يېرى نېمىدېگەن يامان!‏
151




ئاللاھ سىلەرگە بەرگەن ۋەدىسىدە تۇردى. سىلەر ئاللاھنىڭ رۇخسىتى بىلەن دۈشمىنىڭلارنى قىرىپ تاشلايتتىڭلار. لېكىن ئاللاھ سىلەرگە سىلەر ئارزۇ قىلغان زەپەرنى كۆرسەتكەندىن كېيىن بوشاڭلىق قىلدىڭلار، بېرىلگەن ئەمر توغرىسىدا تالاش-تارتىش قىلىشتىڭلار ۋە ئىتائەتسىزلىك قىلدىڭلار. ئىچىڭلاردىن بەزىلەر دۇنيانى كۆزلەيتتى، بەزىلەر ئاخىرەتنى كۆزلەيتتى. ئاندىن ئاللاھ سىناش ئۈچۈن سىلەرنى مەغلۇبىيەتكە ئۇچراتتى ۋە بۇنىڭ بىلەن بىرلىكتە سىلەرنى ئەپۇ قىلدى. ئاللاھ مۇئمىنلارغا پەزل ئاتا قىلغۇچىدۇر.‏
152




سىلەر ھېچكىمگە بۇرۇلۇپ قارىماستىن يۇقىرى تەرەپكە قاچاتتىڭلار، رەسۇلۇللاھ ئارقاڭلاردىن سىلەرنى چاقىراتتى. شۇنىڭ بىلەن ئاللاھ غەم ئۈستىگە غەم بېرىپ سىلەرنى جازالىدى. ئاللاھ بۇنى قولۇڭلاردىن كەتكەن زەپەرگە ۋە بېشىڭلارغا كەلگەن مۇسىبەتكە قايغۇرماسلىقىڭلار ئۈچۈن قىلدى. ئاللاھ قىلمىشىڭلاردىن خەۋەرداردۇر.‏
153




ئۇ غەمدىن كېيىن ئاللاھ سىلەرگە شۇنداق بىر خاتىرجەملىك تۇيغۇسى چۈشۈرۈپ بەردىكى، ئىچىڭلاردىن بىر قىسىم كىشىلەرنى مۈگدەك باستى. بىر قىسىم كىشىلەر بولسا جان قايغۇسى بىلەن بولۇپ كەتتى، ئاللاھ توغرىسىدا جاھىلىيەت دەۋرىدىكى گۇمانلىرىغا ئوخشاش ناتوغرا گۇمانلاردا بولدى ۋە: «بۇ ئىشتا بىزگە بىرەر نەرسە بارمۇ؟» دېيىشتى. ئېيتقىنكى: «پۈتۈن ئىش ئاللاھقا ئائىتتۇر». ئۇلار ساڭا ئوچۇق دېمىگەن نەرسىلىرىنى ئىچىدە ساقلايدۇ ۋە ئۆزئارا: «ئەگەر بۇ ئىشتىن بىزگە بىرەر نەرسە بولسا ئىدى، بۇ يەردە ئۆلتۈرۈلمىگەن بولاتتۇق» دېيىشىدۇ[17]. ئېيتقىنكى: «ئەگەر ئۆيلىرىڭلاردا بولغان بولساڭلارمۇ ئۆلتۈرۈلۈشى يېزىلغان كىشىلەر چوقۇم ئۆلىدىغان يەرلىرىگە چىقاتتى. ئاللاھ دىلىڭلاردىكىنى سىناش ۋە قەلبىڭلاردىكىنى پاكلاش ئۈچۈن بۇلارنى بېشىڭلارغا كەلتۈردى. ئاللاھ دىللاردىكىنى بىلگۈچىدۇر».‏
154




شۈبھىسىزكى، ئىككى قوشۇن مەيدانغا چۈشكەن كۈنى ئۇرۇشتىن قاچقانلىرىڭلارنى بەزى خاتالىقلىرى تۈپەيلىدىن شەيتان تېيىلدۇرۇشقا ئۇرۇنغان ئىدى. ئاللاھ ئۇلارنى ئەپۇ قىلدى. ئاللاھ مەغپىرەت قىلغۇچىدۇر، ھەلىمدۇر.‏
155




ئى مۇئمىنلار! سەپەر ئۈستىدە ئۆلۈپ كەتكەن ياكى غازاتلاردا ئۆلتۈرۈلگەن قېرىنداشلىرى توغرۇلۇق: «ئۇلار يېنىمىزدا بولسا ئىدى، ئۆلمەيتتى ھەم ئۆلتۈرۈلمەيتتى» دېگەن كافىرلارغا ئوخشاش بولماڭلار. ئاللاھ بۇ چۈشەنچىنى ئۇلارنىڭ قەلبلىرىنى بىئارام قىلىدىغان ھەسرەتكە ئايلاندۇردى. ئاللاھ ئۆلتۈرىدۇ، تىرىلدۈرىدۇ. ئاللاھ قىلمىشىڭلارنى كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇر.‏
156




ئاللاھ يولىدا ئۆلتۈرۈلسەڭلار ياكى ئۆلسەڭلار، سىلەرگە ئاللاھ تەرىپىدىن ئاتا قىلىنىدىغان مەغپىرەت ۋە رەھمەت ئۇلارنىڭ توپلىغان نەرسىلىرىدىن ياخشىدۇر. ‏
157




سىلەر ئۆلسەڭلارمۇ، ئۆلتۈرۈلسەڭلارمۇ ئاخىرى ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىغا توپلىنىسىلەر.‏
158




سەن ئاللاھنىڭ رەھمىتى بىلەن ئەگەشكۈچىلىرىڭگە سىلىق مۇئامىلە قىلدىڭ. ئەگەر سەن قوپال، باغرى قاتتىق بولغان بولساڭ، ئۇلار سەندىن يىراقلىشىپ كېتەتتى. ئۇلارنى ئەپۇ قىلغىن، ئۇلار ئۈچۈن ئاللاھتىن مەغپىرەت تىلىگىن، ئىشلىرىڭدا ئۇلار بىلەن كېڭەشكىن. بىر قارارغا كەلسەڭ، ئاللاھقا تەۋەككۈل قىلغىن. ئاللاھ ئۆزىگە تەۋەككۈل قىلغۇچىلارنى ياخشى كۆرىدۇ.‏
159




ئاللاھ سىلەرگە ياردەم بەرسە، سىلەرنى ھېچكىم يېڭەلمەيدۇ. ئاللاھ سىلەرنى ياردەمسىز قويسا، ئۇنىڭدىن كېيىن سىلەرگە كىم ياردەم بېرىدۇ؟ مۇئمىنلار ئاللاھقىلا تەۋەككۈل قىلسۇن.‏
160




ھېچبىر نەبىي غەنىمەتكە ئەسلا خىيانەت قىلمايدۇ. كىم غەنىمەتكە خىيانەت قىلسا، قىيامەت كۈنى ئۇ خىيانەت قىلغان نەرسىسىنى ئېلىپ كېلىدۇ، ئاندىن ھەر كىشىگە قىلغان ئەمىلىنىڭ جازاسى ياكى مۇكاپاتى تولۇق بېرىلىدۇ، ھېچكىمگە زۇلۇم قىلىنمايدۇ.‏
161




ئاللاھنىڭ رازىلىقىغا ئېرىشكەن كىشى ئاللاھنىڭ غەزىپىگە ئۇچرىغان ۋە بارىدىغان جايى جەھەننەم بولغان كىشى بىلەن ئوخشاش بولامدۇ؟ جەھەننەم نېمىدېگەن يامان جاي!‏
162




ئۇلارنىڭ ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىدىكى دەرىجىلىرى ئوخشاش ئەمەس. ئاللاھ ئۇلارنىڭ قىلمىشلىرىنى كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇر.‏
163




ئاللاھ مۇئمىنلارغا ئۆز ئىچىدىن ئەلچى ئەۋەتىپ ناھايىتى چوڭ ئىنئام قىلدى. ئۇ ئەلچى ئۇلارغا ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى تىلاۋەت قىلىدۇ، ئۇلارنى پاكلايدۇ، ئۇلارغا كىتابنى ۋە ھېكمەتنى ئۆگىتىدۇ. شۈبھىسىزكى، ئۇلار بۇنىڭدىن ئىلگىرى ئوپئوچۇق ئازغۇنلۇقتا ئىدى.‏
164




سىلەرنىڭ بېشىڭلارغا، سىلەر دۈشمەنلىرىڭلارغا يەتكۈزگەن مۇسىبەتنىڭ يېرىمى كەلسە، «بۇ قەيەردىن كەلدى؟» دەمسىلەر؟ ئۇلارغا ئېيتقىنكى: «بۇ ئۆزۈڭلاردىن كەلدى». ئاللاھ ھەر نەرسىگە قادىردۇر.‏
165




ئىككى قوشۇن ئۇرۇشقان كۈنى بېشىڭلارغا كەلگەن مۇسىبەت ئاللاھنىڭ رۇخسىتى بىلەن كەلدى. بۇ ئاللاھنىڭ مۇئمىنلارنى بىلىشى ئۈچۈندۇر،
166




مۇنافىقلارنىمۇ بىلىشى ئۈچۈندۇر. ئۇ مۇنافىقلارغا: «كېلىڭلار، ئاللاھ يولىدا ئۇرۇشۇڭلار ياكى ئۆزۈڭلارنى ۋە ئائىلەڭلەرنى قوغداڭلار» دېيىلسە، «بىز ئۇرۇش بولۇشىنى بىلگەن بولساق سىلەرگە قېتىلاتتۇق» دېيىشتى. ئۇلار ئۇ كۈنى ئىماندىن كۇفرىغا بەكرەك يېقىن ئىدى، ئېغىزلىرى بىلەن قەلبلىرىدە يوق نەرسىلەرنى سۆزلەيتتى. ئاللاھ ئۇلارنىڭ يوشۇرۇۋاتقان نەرسىلىرىنى ئوبدان بىلگۈچىدۇر.‏
167




ئۇلار شۇنداق كىشىلەركى، ئۇرۇشقا چىقىپ كەتكەن قېرىنداشلىرى توغرىسىدا: «ئۇلار بىزنىڭ پىكرىمىز بويىچە ئىش قىلغان بولسا ئۆلتۈرۈلمەيتتى» دېدى. ئۇلارغا ئېيتقىنكى: «ئەگەر سۆزۈڭلار توغرا بولسا ئۆلۈمنى ئۆزۈڭلاردىن دەپئى قىلىپ بېقىڭلار!».‏
168




ئاللاھ يولىدا ئۆلتۈرۈلگەنلەرنى «ئۆلۈكلەر» دەپ ئويلىمىغىن! بەلكى ئۇلار رەببىنىڭ ھۇزۇرىدا تىرىكلەردۇر، بېرىلگەن رىزىقتىن بەھرىمەن بولماقتىدۇر،
169




ئاللاھ ئاتا قىلغان نېمەتلەر بىلەن خۇرسەن بولماقتىدۇر، ئارقىلىرىدىن يېتىشمىگەن مۇجاھىدلارغا: «سىلەرگە قورقۇنچمۇ يوق، غەم-قايغۇمۇ يوق» دەپ خۇش خەۋەر بېرىشنى ئارزۇ قىلىدۇ.‏
170




ئۇلار يەنە ئۇ مۇجاھىدلارغا ئاللاھنىڭ نېمىتى، پەزلى ۋە ئاللاھنىڭ مۇئمىنلارنىڭ ئەجرىنى زايە قىلىۋەتمەيدىغانلىقى بىلەن خۇش خەۋەر بېرىشنى ئارزۇ قىلىدۇ.‏
171




ئۇلار شۇنداق كىشىلەركى، ئۇرۇشتا يارىدار بولغاندىن كېيىنمۇ ئاللاھنىڭ ۋە رەسۇلۇللاھنىڭ دەۋىتىنى قوبۇل قىلدى. مۇئمىنلارنىڭ ئىچىدىن مانا مۇشۇنداق ياخشى ئىش قىلغان ۋە تەقۋادارلىق قىلغانلار ئۈچۈن ناھايىتى چوڭ مۇكاپات بار.‏
172




ئۇلار يەنە شۇنداق كىشىلەركى، ئىنسانلار ئۇلارغا: «دۈشمەنلىرىڭلار سىلەرگە ھۇجۇم قىلىش ئۈچۈن قوشۇن توپلىدى، ئۇلاردىن قورقۇڭلار» دېسە، بۇ سۆزدىن ئىمانلىرى تېخىمۇ كۈچىيىپ: «بىزگە ئاللاھ كۇپايە، ئۇ نېمىدېگەن ياخشى ۋەكىل!» دېدى.‏
173




شۇنىڭ بىلەن ئۇلار ھېچقانداق زىيان-زەخمەتكە ئۇچرىماستىن، ئاللاھنىڭ نېمىتى ۋە پەزلى بىلەن قايتىپ كەلدى ۋە ئاللاھنىڭ رازىلىقىنى ئىزدىگەن بولدى. ئاللاھ چوڭ پەزل ئىگىسىدۇر.‏
174




شۈبھىسىزكى، سىلەرگە ئۇ خەۋەرنى ئېلىپ كەلگەن كىشى شەيتاندۇر. ئۇ سىلەرنى ئۆز ۋەلىيلىرىدىن قورقۇتۇشقا تىرىشىدۇ[18]. لېكىن سىلەر مۇئمىن بولساڭلار ئۇلاردىن قورقماي مەندىن قورقۇڭلار.‏
175




ئى مۇھەممەد! كۇفرىلىقتا بەسلىشىدىغانلار سېنى غەمكىن قىلمىسۇن. ئۇلار ئاللاھقا ھېچقانداق زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ. ئاللاھ ئۇلارغا ئاخىرەتتە ھېچقانداق نېسىۋە بەرمەسلىكنى ئىرادە قىلىدۇ. ئۇلارغا چوڭ ئازاب بار.‏
176




ئىمانغا كۇفرىنى سېتىۋالغانلار ئاللاھقا ھېچقانداق زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ. ئۇلارغا ئەلەملىك ئازاب بار.‏
177




كافىرلار بىزنىڭ ئۇلارغا مۆھلەت بېرىشىمىزنى ئۆزلىرى ئۈچۈن ياخشىلىق دەپ ئويلاپ قالمىسۇن. بىز ئۇلارغا تېخىمۇ كۆپ گۇناھ قىلسۇن دەپ مۆھلەت بېرىۋاتىمىز. ئۇلارغا خارلىغۇچى ئازاب بار.‏
178




ئاللاھ ناپاكنى پاكتىن ئايرىمىغىچە سىلەر مۇئمىنلارنى ھازىرقى ئەھۋالىڭلاردا قويمايدۇ. ئاللاھ سىلەرگە غەيىبنىمۇ بىلدۈرمەيدۇ. لېكىن ئاللاھ غەيىبنى بىلدۈرۈش ئۈچۈن ئەلچىلىرىدىن كىمنى خالىسا ئۇنى تاللايدۇ. ئۇنداقتا ئاللاھقا ۋە ئاللاھنىڭ ئەلچىلىرىگە ئىمان كەلتۈرۈڭلار. ئەگەر ئىمان كەلتۈرسەڭلار ۋە تەقۋادارلىق قىلساڭلار سىلەرگە كاتتا ئەجىر بار.‏
179




ئاللاھ ئۆز پەزلىدىن ئاتا قىلغان نېمەتلەرگە بېخىللىق قىلىدىغانلار، بۇ قىلمىشلىرىنى ئۆزلىرى ئۈچۈن ياخشىلىق دەپ ئويلاپ قالمىسۇن. بەلكى بۇ ئۇلار ئۈچۈن يامانلىقتۇر. ئۇلارنىڭ بېخىللىق قىلغان نەرسىلىرى قىيامەت كۈنى بويۇنلىرىغا تاقاق قىلىپ سېلىنىدۇ. ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى نەرسىلەر ئاخىرى ئاللاھقا قالىدۇ. ئاللاھ قىلمىشىڭلاردىن خەۋەرداردۇر.‏
180




شۈبھىسىزكى، ئاللاھ «ئاللاھ پېقىر، بىز باي» دېگەنلەرنىڭ سۆزىنى ئاڭلىدى. بىز ئۇلارنىڭ سۆزلىرىنى ۋە نەبىيلەرنى ناھەق ئۆلتۈرگەنلىكىنى يازىمىز ۋە مۇنداق دەيمىز: كۆيدۈرگۈچى ئازابنى تېتىڭلار!‏
181




بۇ ئۆزۈڭلار قىلغان گۇناھلار تۈپەيلىدىندۇر، شۇنداقلا ئاللاھنىڭ بەندىلىرىگە زۇلۇم قىلغۇچى ئەمەسلىكى سەۋەبىدىندۇر.‏
182




ئۇلار شۇنداق كىشىلەركى: «ئاللاھ بىزگە ئاسماندىن چۈشكەن ئوت كۆيدۈرۈۋېتىدىغان بىرەر قۇربانلىق مۆجىزىسى كۆرسەتمىگۈچە ھېچبىر ئەلچىگە ئىشەنمەسلىكنى تاپشۇرغان» دېدى. ئۇلارغا ئېيتقىنكى: «مەندىن ئىلگىرى سىلەرگە نۇرغۇن ئەلچىلەر روشەن دەلىللەرنى ۋە سىلەر دېگەن مۆجىزىنى ئېلىپ كەلدى. ئەگەر بۇ سۆزۈڭلار توغرا بولسا، ئۇلارنى نېمىشقا ئۆلتۈردۈڭلار؟».‏
183




ئى مۇھەممەد! ئۇلار سېنى يالغانچى دېسە، سەندىن ئىلگىرى نۇرغۇن ئەلچىلەر يالغانچى دېيىلگەن. ئۇلار روشەن دەلىللەرنى، كىتابلارنى ۋە نۇرلۇق كىتابنى ئېلىپ كەلگەن ئىدى.‏
184




ھەر نەفس ئۆلۈمنى تېتىغۇچىدۇر. شۈبھىسىزكى، قىيامەت كۈنى سىلەرگە ئەجرىڭلار تولۇق بېرىلىدۇ. ئۇ كۈنى دوزاختىن يىراق قىلىنىپ جەننەتكە كىرگۈزۈلگەنلەر مەڭگۈلۈك بەختكە ئېرىشىدۇ. بۇ دۇنيا ھاياتى ئالدىغۇچى مەنپەئەتتىن باشقا نەرسە ئەمەستۇر.‏
185




سىلەر مال ۋە نەفسلىرىڭلاردا ئەلۋەتتە سىناققا دۇچ كېلىسىلەر، كىتاب بېرىلگەنلەردىن ۋە ئاللاھقا شېرىك كەلتۈرگەنلەردىن كۆپ ھاقارەت ئاڭلايسىلەر. ئەگەر سەۋر قىلساڭلار ۋە تەقۋادارلىق قىلساڭلار، بىلىڭلاركى، بۇ قىلىشقا تېگىشلىك ئىشلاردىندۇر.‏
186




ئۆز ۋاقتىدا ئاللاھ، كىتاب بېرىلگەنلەردىن: «كىتابنى ئىنسانلارغا بايان قىلىڭلار ۋە ئۇنىڭدىن ھېچبىر نەرسىنى يوشۇرماڭلار» دەپ كەسكىن ئەھدە ئالغان ئىدى. لېكىن ئۇلار بۇ ئەھدىگە ۋاپا قىلماي ئۇ كىتابنى ئازغىنە بەدەلگە سېتىۋەتتى. ئۇلارنىڭ بۇ ئېلىم-سېتىمى نېمىدېگەن يامان!‏
187




سەن، قىلغان ئىشى بىلەن خۇشال بولىدىغان، قىلمىغان ئىشى بىلەن ماختىنىشنى ياخشى كۆرىدىغانلارنى ئازابتىن قۇتۇلىدۇ دەپ ھەرگىزمۇ گۇمان قىلمىغىن[19]. ئۇلارغا ئەلەملىك ئازاب بار.‏
188




ئاسمانلارنىڭ ۋە زېمىننىڭ ئىگىسى پەقەتلا ئاللاھتۇر. ئاللاھ ھەر نەرسىگە قادىردۇر.‏
189




شۈبھىسىزكى، ئاسمانلارنىڭ ۋە زېمىننىڭ يارىتىلىشىدا، كېچە بىلەن كۈندۈزنىڭ ئالمىشىپ تۇرۇشىدا ساغلام ئەقىل ئىگىلىرى ئۈچۈن ھەقىقەتەن ئايەتلەر بار.‏
190




ئۇلار شۇنداق كىشىلەركى، ئۆرە تۇرغان، ئولتۇرغان ۋە ياتقان چاغلىرىنىڭ ھەممىسىدە ئاللاھنى زىكىر قىلىدۇ، ئاسمانلارنىڭ ۋە زېمىننىڭ يارىتىلىشى توغرۇلۇق تەپەككۇر قىلىدۇ ۋە مۇنداق دۇئا قىلىدۇ: «رەببىمىز! بۇلارنى بىكار ياراتمىدىڭ، سەن ئۇلۇغسەن، بىزنى دوزاخ ئازابىدىن ساقلىغىن.‏
191




رەببىمىز! سەن كىمنى دوزاخقا كىرگۈزسەڭ، ئۇنى رەسۋا قىلغان بولىسەن. زالىملارنىڭ ھېچ ياردەمچىلىرى بولمايدۇ.‏
192




رەببىمىز! بىز بىر دەۋەتچىنىڭ: ‹رەببىڭلارغا ئىمان ئېيتىڭلار!› دەپ ئىمانغا دەۋەت قىلغانلىقىنى ئاڭلىدۇق ۋە دەرھال ئىمان ئېيتتۇق. رەببىمىز! گۇناھلىرىمىزنى مەغپىرەت قىلغىن، يامانلىقلىرىمىزنى يوققا چىقارغىن، بىزنى ياخشىلارنىڭ قاتارىدا ۋاپات قىلدۇرغىن.‏
193




رەببىمىز! بىزگە ئەلچىلىرىڭ ئارقىلىق ۋەدە قىلغان نەرسىلىرىڭنى ئاتا قىلغىن، قىيامەت كۈنى بىزنى رەسۋا قىلمىغىن، سەن ۋەدەڭگە ھەرگىزمۇ خىلاپلىق قىلمايسەن».‏
194




شۇنىڭ بىلەن رەببى ئۇلارنىڭ دۇئالىرىنى ئىجابەت قىلىپ مۇنداق دېدى: «مەن ئەر بولسۇن، ئايال بولسۇن سىلەردىن ھېچبىرىڭلارنىڭ ئەمىلىنى زايە قىلىۋەتمەيمەن. سىلەر بىر-بىرىڭلاردىنسىلەر. بۇنىڭغا ئاساسەن مەن ھىجرەت قىلغان، يۇرتلىرىدىن ھەيدەپ چىقىرىلغان، مېنىڭ يولۇمدا ئەزىيەت چەككەن، ئۇرۇشقان ۋە ئۆلتۈرۈلگەنلەرنىڭ يامانلىقلىرىنى يوققا چىقىرىمەن ۋە ئۇلارنى ئاستىدىن ئۆستەڭلەر ئېقىپ تۇرىدىغان جەننەتلەرگە كىرگۈزىمەن. بۇ ئۇلارغا ئاللاھ تەرىپىدىن بېرىلگەن مۇكاپاتتۇر. ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىدا ياخشى مۇكاپاتلار بار».‏
195




كافىرلارنىڭ باياشاتچىلىق ئىچىدە شەھەرمۇشەھەر كېزىپ يۈرۈشلىرى سېنى ھەرگىزمۇ ئالدىمىسۇن.‏
196




ئۇ ئازغىنە مەنپەئەتتۇر. ئاخىرى ئۇلارنىڭ ئورۇنلىشىدىغان يېرى جەھەننەمدۇر. ئۇ نېمىدېگەن يامان جاي!‏
197




لېكىن رەببىدىن قورققانلار ئۈچۈن ئاستىدىن ئۆستەڭلەر ئېقىپ تۇرىدىغان جەننەتلەر بار. ئۇلار ئۇ جەننەتلەردە مەڭگۈ قېلىپ ئاللاھ تەرىپىدىن كۈتۈۋېلىنىدۇ. ئاللاھنىڭ ياخشى بەندىلىرىگە بېرىدىغان مۇكاپاتلىرى بەك ياخشىدۇر.‏
198




شۈبھىسىزكى، ئەھلى كىتابتىن شۇنداق كىشىلەر باركى، ئۇلار ئاللاھقا، سىلەرگە نازىل قىلىنغان كىتابقا ۋە ئۆزلىرىگە نازىل قىلىنغان كىتابلارغا ئىشىنىدۇ، ئاللاھقا ئېھتىرام بىلدۈرىدۇ، ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى ئازغىنە بەدەلگە ساتمايدۇ. ئەنە شۇلار رەببىنىڭ ھۇزۇرىدا مۇكاپاتلىرىنى ئالىدۇ. شۈبھىسىزكى، ئاللاھ ھېسابنى تېز ئالغۇچىدۇر.‏
199




ئى مۇئمىنلار! سەۋر قىلىڭلار، دۈشمەنلىرىڭلاردىنمۇ بەك چىداملىق بولۇڭلار، ئۇرۇشقا تەييار تۇرۇڭلار ۋە ئاللاھقا تەقۋادارلىق قىلىڭلار. مۇرادىڭلارغا يېتەلەيسىلەر.‏
200